Er is deze dagen heel wat te doen over de decarbonisering van de cruiseschepen. Ook op Seatrade Cruise Global in Fort Lauderdale stonden duurzaamheid en milieu onlangs hoog op de agenda. Met de ‘Fit for 55’ moeten de broeikasgassen tegen 2030 met minstens 55 procent verminderen, terwijl de ‘Europese Green Deal’ tegen 2050 moet leiden tot een netto-nuluitstoot om de opwarming van de aarde te beperken tot 1,5 graad. Om deze doelstellingen te bereiken moet de maritieme sector haar ecologische voetafdruk drastisch verminderen. Dat kan ze pas als alle partijen hun steentje bijdragen.
Noorwegen gaat al meteen een stap verder en wil haar historische fjorden tegen 2026 uitstootvrij hebben. Nog maar enkele cruiseschepen beschikken vandaag over batterijen die hen toelaten gedurende een beperkte tijd op elektrische stroom te varen. De batterijen volstaan om de fjorden in- of uit te varen, maar niet om de cruiseschepen tijdens hun verblijf te voorzien van stroom. Om de hoteldiensten draaiende te houden, moeten ze kunnen overschakelen op het landnet.
It takes two to tango
De meeste huidige schepen en alle vaartuigen die de volgende jaren in de vaart komen, zijn uitgerust voor walstroom. Maar kunnen de havens die ook aanbieden? Volgens Cruise Europe, Cruise Baltic en Cruise Britain die samen zowat alle cruisehavens in Noord- en West-Europa bundelen, zullen tegen 2027-2028 nog maar 23 havens over walstroominstallaties beschikken. Dit cijfer staat in schril contrast tot de eisen van de Europese Unie. Die wil dat onder het ‘Fit for 55’-pakket tegen 2030 (cruise)schepen in alle Europese havens hun motoren kunnen uitschakelen en overschakelen op walstroom of alternatieve stroomvoorzieningen. Bovendien moet deze elektriciteit afkomstig zijn van milieuneutrale installaties of koolstofarme bronnen, zo niet wordt geen reductie van de broeikasgassen gerealiseerd.
De terminaluitbaters zullen het zware elektriciteitsverbruik bovendien factureren aan de rederijen, die het op hun beurt zullen doorrekenen aan de gasten. Dit zal resulteren in een verhoging van de ticketprijs (of haventaksen). Anderzijds houdt het overschakelen op walstroom voor de rederijen ook praktische voordelen in. De draaiuren van de motoren worden verminderd wat invloed heeft op de slijtage en het onderhoud. Bovendien kan dat onderhoud na het stilleggen van de machinekamers ook makkelijker en veiliger gebeuren.”
Alternatieve brandstoffen
Een tweede punt is het gebruik van alternatieve brandstoffen. Deze zogeheten ‘next-generation fuels’ moeten op grote schaal verkrijgbaar zijn. Een eerste stap was het introduceren van LNG. Vloeibaar aardgas wordt vandaag gezien als de meest duurzame scheepsbrandstof en is in de meeste vaargebieden voldoende voorhanden. In een volgende fase zal worden overgeschakeld op bio-LNG of synthetische LNG. Ook die fuels worden al volop getest.
Sibrand Hassing, Director Fleet Operations Europe voor de Holland America Group (Holland America Line, Princess Cruises, P&O Cruises en Seabourn): “AIDA en Costa zijn de testfaciliteiten van de Carnival Corporation waarop we met allerlei nieuwe technologieën bezig zijn. AIDA was de eerste die LNG introduceerde. Bij Costa lopen er testen met brandstofcellen en batterijen. Het probleem met deze batterijen is dat ze zoveel wegen en plaats innemen dat de installatie moeilijk wordt op bestaande schepen. LNG is inderdaad een transitiebrandstof, maar we moeten de 2050-klimaatdoelstellingen halen. We kunnen niet wachten tot we onze schepen allemaal gaan vervangen.
Ook de scheepswerven en motorenbouwers werken volop aan alternatieven met brandstofcellen, methanol en zelfs waterstof. Chantiers de l’Atlantique, MSC Cruises en een aantal industriële partners hebben al twee jaar een project rond waterstof lopen. De Meyer Werft en Royal Caribbean willen deze zomer een eerste brandstofcelsysteem lanceren op de nieuwe generatie schepen voor Silversea Cruises. Dat zal vloeibaar aardgas omzetten in bruikbare waterstof.
Op de Seatrade Cruise Global in Florida kwam duurzaamheid en milieu herhaalde keren aan bod. Volgens MSC’s Executive Chairman Pierfrancesco Vago zal cruisen nooit emissievrij zijn zolang de wereld niet met een oplossing komt die in grote hoeveelheden een alternatief biedt voor fossiele brandstoffen. “De sector kan de uitstoot met wel 70 procent verminderen door efficiëntie, maar die laatste 30 procent komt van de scheepsbrandstof. Schone alternatieven moeten nog worden ontwikkeld of zijn schaars.” Frank Del Rio, de topman van Norwegian Cruise Line Holdings heeft zijn twijfels of de industrie het vermogen heeft om het doel tegen 2050 te bereiken. “De rederijen zijn geen wetenschappers en beschikken niet over laboratoria. Wij doen wat de wetenschap en technologie voor ons mogelijk maakt.”
Voldongen feit
Volgens de cruisesector houden de regelgevers zowel in Noorwegen als in Europa onvoldoende rekening met de uitdagingen waarvoor de rederijen staan. Sibrand Hassing: “In het Noorse verhaal zijn wij redelijk laat geïnformeerd over de plannen en stonden we voor voldongen feiten. De regelgeving houdt in dat een significant deel van onze vloot – en eigenlijk geldt dat voor alle rederijen – niet meer de fjorden in kan. De technische aanpassingen zijn op de oudere schepen ook niet uitvoerbaar.”
Rederijen gaan voor hun investeringen niet over één nacht ijs en het bouwproces beslaat meerdere jaren. AIDA, Costa en P&O Cruises hebben de beslissing genomen om LNG-schepen te bouwen. Andere zoals Holland America Line hebben dat nog niet gedaan. Hassing: “Het is een kip-ei-situatie. Je moet LNG-motoren en -tanks kunnen inbouwen en dit moet je in de nieuwbouwplannen meenemen. Daarbij rijst de vraag waar je LNG kan bunkeren. Holland America Line vaart over de hele wereld. Toen wij in 2013 de keuze maakten voor de schepen van de Pinnacle Class was de beschikbaarheid van LNG nog niet groot genoeg.”
Met katalysatoren, LNG en biobrandstoffen voldoen de schepen aan de standaarden van de Internationale Maritieme Organisatie om de fjorden de volgende jaren nog te kunnen bezoeken. Als de Noorse regering echter voet bij stuk houdt dat klimaatneutraal niet volstaat en de schepen in de historische fjorden volledig uitstootvrij moeten zijn, is er wel een probleem. Ook de Norwegian Maritime Authority (NMA) vreest dat een te strikte interpretatie nefast is voor het toerisme en de economische activiteit in de kustplaatsen. Zij pleit voor een overgangsfase waarbij klimaatneutrale schepen de fjorden nog tot 2035 kunnen aanlopen.
Hassing: “Die discussie is momenteel gaande bij de Europese Commissie. Wij hopen dat wij afdoende argumentatie hebben om biofuels toe te laten omdat die eigenlijk sustainable zijn. Dezelfde discussie geldt voor walstroom. Als die van een kolencentrale komt, is die helemaal niet duurzaam. Van begin tot eind moet de hele keten sustainable zijn. De commissie staat alvast open voor deze argumentatie. Als dat niet kan, dan vrees ik dat de stekker eruit gaat voor Noorwegen.”
Holland America Line hoopt dat Europa de argumenten aanvaardt, maar bereidt zich tegelijk voor op het strengste scenario. Nico Bleichrodt, managing director Continentaal Europa: “Volgend jaar zijn we al een beetje aan het testen met andere bestemmingen. We hebben in 2024 absoluut nog pure Noorse fjorden in het programma. Daarnaast kijken wij hoe de interesse bij de consumenten is voor combinaties waarbij we op een weekcruise twee bestemmingen in Noorwegen en twee in Schotland aanlopen. We denken ook aan combinaties met niet-Werelderfgoedfjorden. We zijn met heel veel nieuwe routes bezig. Zo zullen we volgend voorjaar vanuit Nederland ook veertiendaagse cruises naar de Canarische Eilanden varen. Verder zijn er vanuit Kopenhagen meer afvaarten naar IJsland in combinatie met enkele havens in Engeland en Schotland om ook daar verder te diversifiëren. We willen onze routes blijven vernieuwen, maar voor een deel heeft het uiteraard te maken met wat er mogelijk op ons afkomt in Noorwegen.”
Onzekerheid is nefast
Cruiserederijen plannen vooruit, zeker wat betreft de bouw van nieuwe schepen. Bij HAL staan de investeringen in nieuwbouw voorlopig ‘on hold’. Havens die daarentegen investeren in walstroominstallaties geven aan dat cruiseschepen in de toekomst welkom blijven. Zo heeft Rotterdam aangekondigd dat de schepen vanaf de ingebruikname van de walstroominstallatie nog zeker twintig jaar kunnen aanmeren aan de Wilhelminakade bij de Erasmusbrug. Nico Bleichrodt: “Dat geeft de rederijen meteen meer duidelijkheid voor de opmaak van hun routeplanning en de lancering van nieuwe schepen.”
Volgens Holland America Line neemt de bestelling, bouw en levering van een schip ongeveer vijf jaar in beslag. Dit betekent dat rederijen die vandaag overwegen om een nieuwe scheepsklasse te lanceren, pas tegen 2030 een schip in gebruik nemen. Iedereen denkt vandaag aan LNG, maar zal vloeibaar aardgas volgend decennium nog aan de orde zijn? Hassing: “Dit is de grote vraag. Komt er ‘een’ brandstof voor de toekomst of krijgen we meerdere energiedragers? Met elke investering maak je een strategische keuze want de levensduur van een cruiseschip bedraagt dertig tot veertig jaar.
Ik denk dat we in de eerste fase naar klimaatneutraal gaan met een generatie hybride schepen. Die zullen emissievrij in de havens verblijven en de bestemmingen in- en uitvaren, maar op zee conventioneel varen met brandstoffen die de emissies zoveel mogelijk verlagen tot er een definitieve oplossing wordt gevonden. Een van de grote problemen is dat de technologie om uitstootvrij te varen in principe wel beschikbaar is, maar niet voor het vermogen dat een cruiseschip nodig heeft om te kunnen opereren. Die technologie is er vandaag nog net niet.”